Autor: Piotr Czubowicz

Najnowszy raport CBOS Flash nr 54/2025 „Portrety największych elektoratów partyjnych” rzuca nowe światło na demograficzne fundamenty polskiej polityki. Dane zebrane w drugiej połowie 2025 roku potwierdzają, że wiek pozostaje jednym z najsilniejszych czynników różnicujących Polaków przy urnach. Szczególnie wyraźnie widać to w grupach 55–64 lata oraz 65 lat i więcej – to właśnie tutaj rozstrzyga się walka o dominację na prawicy i w centrum. Senioralne bastiony: Gdzie bije serce dojrzałego elektoratu? Na polskiej mapie politycznej wyraźnie rysują się dwa ugrupowania, których siła drzemie w doświadczeniu życiowym ich wyborców. Liderem w tej kategorii pozostaje Prawo i Sprawiedliwość. Struktura wiekowa tej partii…

Dom Pomocy Społecznej wciąż bywa w zbiorowej wyobraźni miejscem ostatecznym — przestrzenią wstydu, porażki systemu albo rodzinnej bezradności. Tymczasem to także codzienność tysięcy seniorów, osób z niepełnosprawnościami i osób chorych, niezależnie od wieku. To również praca ludzi, którzy mimo niskich pensji, przemęczenia i wysokiego kosztu emocjonalnego zostają, bo widzą w niej sens. O realiach DPS-ów rozmawiamy z Jędrzejem Dudkiewiczem, autorem książki Inny dom — powstałej na bazie rozmów z mieszkańcami DPS-ów, ich bliskimi, personelem i kadrą kierowniczą. Piotr Czubowicz: Skąd wziął się pomysł na napisanie książki Inny Dom? To był impuls osobisty, reporterska ciekawość, a może poczucie, że o tym…

Proces starzenia się to nie tylko zmiany biologiczne, lecz także narastające ryzyko kryzysów psychologicznych, które często zaczynają się znacznie wcześniej, niż zwykliśmy sądzić — już około trzydziestego roku życia. Utrata ról społecznych, pogarszające się zdrowie, samotność, niewyrażone potrzeby i konfrontacja z własną skończonością sprawiają, że dobrostan psychiczny w późniejszych dekadach bywa szczególnie kruchy i zbyt często pozostaje bez profesjonalnego wsparcia. Alicji Przepiórskiej-Ułaszewskiej, współzałożycielki i członkini Rady Fundacji Via Salutis pytamy jak żyć, by w wieku dojrzałym wiedzieć, kim się jest — i jak zadbać o dobrostan psychiczny. Piotr Czubowicz: Czy proces starzenia się — niezależnie od wieku, bo przecież pierwsze…

Dzisiejsi seniorzy to dziś coraz rzadziej wyłącznie odbiorcy opieki czy emeryci spędzający czas przed telewizorem. Z opublikowanego przez CBOS raportu „Seniorzy 2.0” wyłania się obraz pokolenia głęboko zróżnicowanego: od nowoczesnych, aktywnych obywateli świata po osoby wycofane, ograniczające aktywności do minimum. Dane pokazują nie tylko różnice w stylach życia, ale też wyraźne nierówności społeczne, które wraz z wiekiem nie znikają – a często pogłębiają się. Trzy modele aktywności seniorów CBOS, analizując sposoby spędzania czasu przez osoby w wieku 60+, wyodrębnił trzy wyraźnie różniące się grupy seniorów. Nie są to kategorie symboliczne – stoją za nimi konkretne dane i proporcje. 1. Seniorzy…

Lepsza sytuacja materialna, większa aktywność i bardziej różnorodne style życia – obraz polskich seniorów coraz mniej pasuje do stereotypów sprzed dwóch dekad. Najnowsze badania CBOS pokazują, że starość w Polsce przechodzi cichą, ale głęboką transformację. Starzejące się społeczeństwo – nowa norma, nie wyjątek Od blisko dwudziestu lat Polska znajduje się w procesie intensywnego starzenia się społeczeństwa. W 2005 roku osoby w wieku 60 lat i więcej stanowiły 17,2% populacji. W 2024 roku było to już 26,6%, a według prognoz w 2060 roku seniorzy będą stanowić aż 38,3% mieszkańców kraju. To nie jest już przyszłość – to teraźniejszość, która wymaga nowego…

Starzenie się społeczeństwa to jedno z największych wyzwań demograficznych współczesnej Europy. Polska, podobnie jak wiele innych krajów, mierzy się z dynamicznym wzrostem liczby osób w wieku senioralnym. Zjawisko to bezpośrednio wpływa na rynek pracy oraz system opieki społecznej. Praca w opiece nad osobami starszymi przestaje być zajęciem marginalnym – staje się jednym z kluczowych sektorów rynku pracy, którego znaczenie będzie systematycznie rosło. Jednocześnie rzeczywistość pracy w opiece ujawnia liczne problemy strukturalne: braki kadrowe, migrację opiekunów oraz nierówności płacowe pomiędzy krajami Unii Europejskiej. Wszystko to sprawia, że temat opieki senioralnej wymaga nie tylko społecznej uwagi, ale również długofalowych rozwiązań systemowych. Artykuł…

Z przyjemnością informujemy, że ukazało się najnowsze wydanie magazynu „Polityka Senioralna” – jedynego w Polsce eksperckiego pisma w całości poświęconego systemowym wyzwaniom związanym ze starzeniem się społeczeństwa. Aby pobrać bezpłatne wydanie magazynu jesień/zima 2025, wejdź na stronę: POBIERZ EGZEMPLARZ Zapraszamy do lektury!

3 grudnia 2025 roku w Senacie RP odbyła się ogólnopolska konferencja poświęcona jednemu z najważniejszych, a wciąż zbyt rzadko obecnych w debacie publicznej tematów – poradnictwu psychogerontologicznemu. Wydarzenie stało się przestrzenią dialogu ekspertów, polityków i praktyków, a także prezentacją najnowszych badań i innowacyjnych rozwiązań w obszarze wsparcia osób starszych. Wydarzenie zorganizowała Fundacja Via Salutis, przy współudziale senator Agnieszki Kołacz-Leszczyńskiej i posłanki Joanny Frydrych, a magazyn Polityka Senioralna objął je patronatem medialnym.  Spotkanie, które otwiera ważną dyskusję Konferencja „Poradnictwo psychogerontologiczne – fantazja, fanaberia czy konieczność?” odbyła się w sali 217 Senatu RP i zgromadziła uczestników z różnych regionów Polski: specjalistów, przedstawicieli instytucji…

Związek Powiatów Polskich (ZPP) zgłosił szereg uwag do projektu rządowego programu „Aktywni Seniorzy – ASY” na lata 2026–2030. Samorządowcy domagają się przede wszystkim klarownych zasad finansowania oraz jednoznacznych i przejrzystych kryteriów oceny wniosków, które wykluczałyby uznaniowość decyzji. Stanowisko ZPP zostało przekazane w ramach prac nad projektem uchwały Rady Ministrów ustanawiającej program wieloletni na rzecz osób starszych. Dokument, przygotowany przez Kancelarię Prezesa Rady Ministrów i skierowany 4 grudnia 2025 r. do Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego, zdaniem samorządowców zawiera zapisy wymagające doprecyzowania, tak aby nie ograniczały dostępu do wsparcia i nie wykluczały części potencjalnych beneficjentów. Uniwersytety Trzeciego Wieku – równość…

W trakcie posiedzenia Sejmowej Komisji Polityki Senioralnej z dnia 2 grudnia 2025 r. sekretarz stanu Pani Marzena Okła-Drewnowicz wskazała, że powodem znaczących zmian w programie ASY wobec kształtu programu Aktywni+ jest głównie swoista monopolizacja programu przez powiązane ze sobą organizacje, które skutecznie pozyskują dotacje, pozbawiając wsparcia małe organizacje senioralne (wewnątrzpokoleniowe). Tekst: Przemysław Wiśniewski Sekretarz stanu nie ujawniła, jaki rozmiar ma opisane przez nią rzekome zjawisko. Nie podała informacji, ile jest takich konglomeratów i jaką część alokacji programu Aktywni+ przypadała tym organizacjom w poszczególnych latach realizacji programu. Nie podała żadnych informacji na temat tego, czy wobec tych organizacji grantodawca zgłaszał uwagi…

Polityka mieszkaniowa, nawet w krajach, które od dziesięcioleci mierzą się ze starzeniem społeczeństw, takich jak Niemcy czy Japonia, wciąż uczy się uwzględniać potrzeby osób starszych. Zmiana ta wymaga bowiem nie tylko dostosowania budynków, lecz także redefinicji środowiska zamieszkania w kontekście starości. W Polsce jesteśmy dopiero na początku tej drogi. 

Nowy rządowy program pod nazwą „Aktywni Seniorzy – ASY” był procedowany ekspresowo i w utajnieniu. Dopiero 27 listopada 2025 r. opublikowano propozycję jego ramowego kształtu. Wartość programu to ponad 600 milionów złotych, z czego jedynie 150 milionów trafi do NGO. „Konsultacje społeczne” pięcioletniego programu przeprowadzono w ciągu 5 dni, a dyskusje wokół niego na forum Sejmowej Komisji Polityki Senioralnej zajęły łącznie 3 godziny. Program ASY będzie dalej prowadzony przez KPRM, która poprzednie edycje zrealizowała fatalnie. Oczekiwania części organizacji dotyczące powierzenia realizacji programu Narodowemu Instytutowi Wolności zostały zawiedzione. Wstęp, czyli omówienie ogólnych założeń programu ASY oraz ocena możliwych konsekwencji jego wprowadzenia…

Klub Lewicy przygotował projekt ustawy „Bezpieczny Senior”, którego głównym celem jest zapewnienie starszym osobom bezpieczeństwa mieszkaniowego oraz ochrony przed nieuczciwymi praktykami. Jednocześnie ustawa ma zahamować wyprzedaż mieszkań komunalnych za ułamek wartości. Projekt przeszedł już pierwsze czytanie na komisjach sejmowych i został skierowany do drugiego czytania. Zasób mieszkań komunalnych w Polsce kurczy się w zastraszającym tempie – od 1990 roku liczba lokali spadła o niemal 60%, z 1,98 mln do 778 tys. W latach 2003–2022 gminy sprzedały ponad 623 tys. mieszkań, a do użytku oddano zaledwie 45,7 tys. nowych. Skala ubytku jest systemowa i trwała. Jak podkreśla wiceminister rozwoju i technologii…

Sztuka współczesna, często postrzegana jako hermetyczna, trudna i niezrozumiała, rzadko przyciąga osoby dojrzałe wiekiem. Tymczasem przy Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie z powodzeniem działa Klub Seniorek i Seniorów Nowoczesnych – miejsce, które pomaga odkrywać i rozumieć sztukę współczesną, a przy tym inspiruje, buduje relacje i wzmacnia kreatywność. O kulisach jego działania oraz o tym, jak wiele ma on do zaoferowania również poza światem sztuki, rozmawiamy z jego założycielką, Jolantą Woch. Piotr Czubowicz: Jak zaczęła się Twoja przygoda z Klubem? Skąd w ogóle pomysł? Kiedy to się zaczęło? Po co powstał ten klub? Ta historia zaczyna się znacznie wcześniej, ma swoją…

W powszechnej świadomości wciąż żyje silny mit: po pięćdziesiątce człowiek jest „za stary” na pracę w „dynamicznie rozwijającej się organizacji”, na zmiany czy dalszy rozwój. Ten stereotyp działa jak wyrok — zwykle wydany jeszcze zanim ktokolwiek spojrzy na faktyczne kompetencje osoby 50+. Przekonałam się o tym boleśnie cztery lata temu, kiedy jeden z członków rady nadzorczej ocenił moje perspektywy na stanowisku członka zarządu krótkim komentarzem: „It is not about past, it is about future.” Nie doprecyzował, co dokładnie miał na myśli, ale przekaz był jasny — choć moje dotychczasowe osiągnięcia były znaczące, w jego oczach przestawały mieć jakiekolwiek znaczenie —…

Za nami jedna z najważniejszych konferencji dla organizacji pozarządowych w Polsce. Doroczne wydarzenie Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego, które odbyło się 17–18 listopada, ponownie udowodniło, jak ogromną siłę ma trzeci sektor, gdy spotyka się, aby rozmawiać i współdziałać. Tegoroczna edycja zgromadziła ponad 300 uczestników – przedstawicieli NGO, administracji rządowej i publicznej, środowisk eksperckich oraz badaczy. Już sam fakt, że rejestracja zakończyła się w nieco ponad godzinę, najlepiej świadczy o randze i potrzebie tego wydarzenia. Wspólna rozmowa o odporności i przyszłości sektora Hasło „Silne organizacje – odporne społeczeństwo” stało się fundamentem tegorocznego programu. Konferencja koncentrowała się na kluczowych…

W 2026 roku zadebiutuje nowy, rządowy program „Aktywni Seniorzy”, w ramach którego nastąpi połączenie dwóch kończonych programów Aktywni+ oraz Senior+. Budżet na zadania realizowane przez organizacje pozostanie na niezmienionym od 2012 roku poziomie. Program nie trafi, jak oczekiwały organizacje pozarządowe, pod nadzór Narodowego Instytutu Wolności. Założenia nowego programu „Aktywni Seniorzy” zostały przedstawione 18 listopada podczas obrad Sejmowej Komisji Polityki Senioralnej. Posiedzenie komisji zwołała jej przewodnicząca – posłanka Joanna Borowiak (PiS) na wniosek grupy posłów. Jako temat spotkania ustalono rzekomą likwidację programów Aktywni+ i Senior+. Temat posiedzenia sugerował, że programy – w jakiejkolwiek postaci – nie będą kontynuowane po ich wygaśnięciu…

Listopad to kolejny miesiąc wzrostu wypowiedzi eksperckich naszego środowiska cytowanych w mediach popularnych. Wypowiedzi osób związanych z pismem Polityka Senioralna, Instytutem Polityki Senioralnej Senior_Hub i Fundacją Zaczyn pojawiły się m. in. w „Wydarzeniach” (główny serwis informacyjny Polsatu), Polskim Radiu, Radiu Tok FM czy Radiu Kolor. 2 listopada Przemysław Wiśniewski komentował projekt ustawy o asystencji osobistej w głównym serwisie informacyjnym Telewizji Polsat. 3 listopada nasz reprezentant opowiadał słuchaczom Radia Kolor o firmowanym przez m. in. Fundację Zaczyn pomyśle powołania w Warszawie rzecznika praw pieszych (materiał dostępny jest tu: Rzecznik Praw Pieszych. Czy może zostać powołany w Warszawie?). 9 listopada gościliśmy w audycji Polskiego Radia „Portfel Seniora”, gdzie omawiane były zasady dostępności dla osób starszych bonu ciepłowniczego…

Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) opublikowała w ostatnich dniach swój doroczny raport, pt. ‘Health at a glance’. Wśród omawianych obszarów znalazł się m.in. temat zdrowia osób starszych i system opieki długoterminowej. Co mówią dane na temat sytuacji polskich seniorów i jak wyglądają statystyki dla Polski na tle pozostałych krajów organizacji?  Starzenie się społeczeństwa – wnioski i prognozy Rozdział poświęcony starzeniu się społeczeństwa oraz opiece długoterminowej w raporcie „Health at a glance” rozpoczynają statystyki dotyczące demografii. Jak wynika z danych OECD w ciągu ostatnich 60 lat udział osób w wieku 65 lat i więcej w ogóle populacji państw należących do…

Zainteresowanie rentą wdowią okazuje się znacznie niższe, niż prognozowano. Choć rząd zakładał, że w pierwszym roku obowiązywania świadczenia wniosek złoży nawet 2 miliony seniorów, rzeczywistość szybko zweryfikowała te założenia. Z najnowszych danych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że z renty wdowiej – wprowadzonego w 2024 roku świadczenia uzupełniającego dla osób starszych – korzysta obecnie ponad 900 tysięcy seniorów. W okresie od lipca do października ZUS wypłacił im ponad 306 mln zł dopłat. Renta wdowia okazała się w praktyce dostępna dla znacznie węższej grupy seniorów, niż pierwotnie zakładano. Szeroki katalog ustawowych wykluczeń oraz stosunkowo niewielki w wielu przypadkach efekt finansowy sprawiły, że…

Współczynnik dzietności w Polsce spadł w 2024 roku do rekordowo niskiego poziomu 1,10 – znacznie poniżej wcześniejszych założeń. Jednocześnie Polacy żyją coraz dłużej. Ta podwójna zmiana sprawiła, że Główny Urząd Statystyczny opracował eksperymentalną symulację liczby ludności do 2060 roku. Jej wynik to ostrzeżenie. W 2060 roku zaledwie 28 milionów Polaków Dzietność w Polsce od dwóch dekad pozostaje niska, ale rok 2024 przyniósł historyczny spadek. Współczynnik dzietności (TFR) wyniósł zaledwie 1,10 – znacznie mniej niż jeszcze kilka lat temu i o wiele poniżej poziomu zastępowalności pokoleń (około 2,1). W najnowszej symulacji GUS założono, że ten poziom utrzyma się przez kolejne dekady.…