Prestiżowy amerykański magazyn TIME po raz pierwszy w historii przygotował listę Longevity Leaders – 12 naukowców, lekarzy i liderów społecznych, którzy pracują nad tym, byśmy nie tylko żyli dłużej, ale przede wszystkim dłużej pozostawali zdrowi i sprawni. Na liście znaleźli się m.in. laureat Nagrody Nobla Shinya Yamanaka, genetycy David Sinclair i Juan Carlos Izpisua Belmonte, badacze starzenia Nir Barzilai i Andrea Maier, a także ekspertka od mięśni Gabrielle Lyon i psychiatra Robert Waldinger.
Magazyn TIME podkreśla, że celem stworzenia listy Longevity Leaders było wskazanie osób, które nie tylko zajmują się długowiecznością, ale mają już konkretne osiągnięcia w badaniach lub praktyce. Wśród wyróżnionych znaleźli się przedstawiciele m.in. biologii komórki, genetyki, medycyny, aktywności fizycznej, zdrowia psychicznego, relacji społecznych i polityki senioralnej. Taki dobór pokazuje, jak szeroko rozumiane jest dziś longevity – nie jako poszukiwanie jednej „pigułki na długowieczność”, lecz jako interdyscyplinarne podejście obejmujące zarówno procesy biologiczne starzenia, jak i czynniki wpływające na zdrowie, sprawność i jakość życia.
1. Shinya Yamanaka – człowiek, który cofnął zegar komórki
Pierwsze nazwisko to Shinya Yamanaka, japoński naukowiec i laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny. W 2006 r. pokazał, że dojrzałą komórkę można przeprogramować do stanu przypominającego komórkę embrionalną. Jego odkrycie zmieniło badania nad rozwojem komórek i medycyną regeneracyjną. Dwadzieścia lat po przełomowym odkryciu technologia zaczęła trafiać do praktyki klinicznej.
2. Nir Barzilai – czy lek przeciw starzeniu już istnieje?
Nir Barzilai jest lekarzem i naukowcem zajmującym się genetyką oraz biologią starzenia w Albert Einstein College of Medicine w Nowym Jorku. Kieruje m.in. badaniami nad genami związanymi z wyjątkową długowiecznością, prowadzonymi wśród rodzin stulatków i ich dzieci. Jego zespół zidentyfikował warianty genów związanych m.in. z metabolizmem cholesterolu, przemianą materii i procesami wzrostu, które mogą sprzyjać zachowaniu zdrowia w bardzo późnym wieku. Barzilai bada również mechanizmy biologicznego starzenia i możliwości opóźniania chorób związanych z wiekiem, w tym potencjalne zastosowanie metforminy. Jest jednym z naukowców, którzy rozwijają podejście zakładające, że starzenie można badać jako proces biologiczny, na który w przyszłości być może uda się wpływać.
3. Gabrielle Lyon – mięśnie to nie kwestia wyglądu
Dr Gabrielle Lyon reprezentuje najbardziej praktyczny z kierunków obecnych na liście TIME. Jej zdaniem mięśnie powinny być traktowane nie jako element estetyki, ale jako jeden z najważniejszych organów decydujących o zdrowym starzeniu. Specjalizuje się w medycynie funkcjonalnej i podejściu do zdrowia opartym na utrzymaniu sprawności oraz masy mięśniowej wraz z wiekiem. W centrum jej zainteresowań znajduje się tzw. medycyna mięśniowa (muscle-centric medicine), która zakłada, że stan mięśni ma istotne znaczenie dla zdrowia metabolicznego, sprawności i niezależności w późniejszym wieku. W swojej książce Forever Strong określa mięśnie jako „organ długowieczności”. Jej argument jest prosty: silne mięśnie pomagają utrzymać równowagę, mobilność i niezależność, a ich osłabienie zwiększa ryzyko upadków i niepełnosprawności.
4. Myechia Minter-Jordan – długowieczność to także pieniądze i system ochrony zdrowia
Dr Myechia Minter-Jordan, CEO AARP, reprezentuje na liście TIME zupełnie inną perspektywę. Od kiedy w 2024 r. objęła stanowisko szefowej organizacji, stara się zmienić sposób, w jaki Amerykanie myślą o życiu po 50. roku życia. Jej zdaniem popularność idei longevity może być okazją do szerszej rozmowy o tym, jak będzie wyglądało życie w starszym wieku – nie tylko pod względem zdrowia, ale również finansów i opieki medycznej. TIME opisuje działania AARP związane m.in. z programami AgeTech. Organizacja łączy firmy rozwijające technologie dla starzejących się ludzi z inwestorami i przedsiębiorcami. Minter-Jordan zwraca też uwagę na różnicę między lifespan a healthspan. Według przywoływanej przez nią miary okres życia w zdrowiu kończy się przeciętnie około 12,5 roku przed śmiercią, a różnica ta jest zwykle większa u kobiet.
5. David Sinclair – pierwsza próba odmłodzenia ludzkich komórek
David Sinclair, to australijski genetyk i badacz starzenia związany z Harvard Medical School, gdzie kieruje laboratorium zajmującym się mechanizmami starzenia. Jego badania koncentrują się m.in. na tym, dlaczego komórki tracą z wiekiem zdolność do prawidłowego funkcjonowania oraz czy proces ten można spowolnić lub częściowo odwrócić. Sinclair bada rolę m.in. sirtuin, NAD+ i epigenetycznych mechanizmów starzenia, a jego zespół prowadził badania nad tzw. przeprogramowaniem epigenetycznym komórek. Jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych naukowców związanych ze współczesnym ruchem longevity, choć część jego bardziej daleko idących tez dotyczących „odwracania starzenia” pozostaje przedmiotem badań. W 2019 r. opublikował popularnonaukową książkę Lifespan: Why We Age—and Why We Don’t Have To, która przyczyniła się do popularyzacji idei, że starzenie może być procesem podlegającym modyfikacji.
6. Tony Wyss-Coray – każdy organ może mieć inny wiek
Tony Wyss-Coray, profesor neurologii ze Stanford University, zajmuje się mierzeniem wieku biologicznego poszczególnych organów. Jego testy analizują poziomy różnych białek we krwi. Na tej podstawie naukowcy próbują określić biologiczny wiek m.in. mózgu i innych narządów. Według przedstawionych przez TIME wyników badań wyższy biologiczny wiek konkretnego organu wiąże się z większym ryzykiem chorób tego narządu. Im starsze biologicznie są narządy człowieka jako całość, tym większe jest również ryzyko śmierci. Wyss-Coray chce, aby takie testy mogły w przyszłości służyć nie tylko do przewidywania ryzyka, ale także do oceny skuteczności terapii przeciw starzeniu. To oznaczałoby przejście od prostego pytania „ile masz lat?” do znacznie bardziej szczegółowego: „Jak starzeją się poszczególne części twojego organizmu?”
7. Jamie Justice – jak oddzielić naukę od „szarlatanerii”?
Jamie Justice, dyrektorka wykonawcza XPRIZE Healthspan, zajmuje się ocenianiem najbardziej obiecujących pomysłów dotyczących zdrowego starzenia. XPRIZE Healthspan to konkurs z pulą 101 mln dolarów. Justice i ponad tuzin sędziów oceniają projekty naukowe dotyczące poprawy funkcjonowania człowieka w starszym wieku. W lipcu 2026 r. wybrano 10 zespołów, z których każdy otrzymał 1 mln dolarów na dalsze badania. Zwycięzca ma zostać wyłoniony w 2030 r. Justice wcześniej prowadziła laboratorium gerontologiczne na Wake Forest University. Sama jest ultramaratonką, a jej zainteresowanie starzeniem zaczęło się od badań nad zmęczeniem u sportowców.
8. Juan Carlos Izpisua Belmonte – kryzys tożsamości komórki
Juan Carlos Izpisua Belmonte, współzałożyciel Altos Labs i specjalista biologii rozwojowej, również rozwija idee związane z przeprogramowywaniem komórek. Jego hipoteza jest nieco inna niż proste „cofanie zegara”. Uważa, że wraz z wiekiem komórki stopniowo tracą swoją właściwą tożsamość. Z czasem na komórki wpływają m.in. procesy molekularne, stan zapalny, zanieczyszczenia oraz zachowania takie jak brak aktywności fizycznej, nieprawidłowa dieta czy palenie. Zdaniem Izpisua Belmonte prowadzi to do zmian, które mogą sprzyjać starzeniu i chorobom. Jego zespół bada więc możliwość częściowego przeprogramowania komórek. W 2025 r. naukowiec opublikował wyniki wskazujące, że takie częściowe przeprogramowanie można przeprowadzić zarówno w ludzkich komórkach hodowanych w laboratorium, jak i u myszy. U zwierząt zaobserwowano odmłodzenie komórek w kilku narządach, m.in. nerkach, wątrobie i jelitach.
9. Robert Waldinger – długowieczność potrzebuje innych ludzi
Robert Waldinger, psychiatra i dyrektor Harvard Study of Adult Development, pokazuje, że rozmowa o długowieczności nie musi dotyczyć ani genów, ani leków. Badanie, którym kieruje, rozpoczęło się w 1938 r. i obejmowało początkowo 724 młodych mężczyzn. Z czasem projekt rozszerzono na ich małżonki oraz ponad 1300 dzieci uczestników. Naukowcy wykorzystują dziś nie tylko ankiety i wywiady, ale również badania krwi, analizy genetyczne, biomarkery stresu i rezonans mózgu. Jednym z powtarzających się wniosków wieloletniego badania jest znaczenie relacji społecznych. Osoby pozostające w dobrych relacjach z innymi mają tendencję do zachowywania lepszego zdrowia. Z kolei izolacja społeczna wiąże się z wcześniejszym pojawianiem się chorób związanych z wiekiem.
10. Andrea Maier – longevity potrzebuje dowodów
Andrea Maier, dyrektorka Academy for Healthy Longevity na National University of Singapore, bada, czy interwencje mające spowalniać starzenie rzeczywiście działają u ludzi. W 2025 r. pomogła uruchomić centrum badań klinicznych, które prowadzi długoterminowe badania nad m.in. suplementami, ćwiczeniami i innymi metodami wspierania zdrowego starzenia. Jej zainteresowania obejmują także substancje takie jak NMN czy alfa-ketoglutaran, które wykazały potencjał w badaniach przedklinicznych. Maier zwraca szczególną uwagę na wiek biologiczny i możliwość dopasowania interwencji do indywidualnych cech organizmu. „Aging is so heterogeneous” – podkreśla, wskazując, że nie każda metoda będzie działać tak samo u każdego.
11. Uri Alon – geny mogą mieć większe znaczenie, niż sądziliśmy
Uri Alon to izraelski biolog systemowy z Weizmann Institute of Science, zajmujący się m.in. mechanizmami regulującymi funkcjonowanie komórek i organizmów. W kontekście longevity interesuje go przede wszystkim to, jak organizm utrzymuje stabilność mimo zmian zachodzących wraz z wiekiem. Jego badania pomagają lepiej zrozumieć, w jaki sposób sieci biologiczne reagują na zaburzenia i odzyskują równowagę. Alon reprezentuje więc bardziej podstawowy nurt badań nad starzeniem, koncentrujący się na zrozumieniu zasad działania organizmu, a nie na konkretnych „terapiach długowieczności”.
12. Francesca Duncan – jajniki mogą być kluczem do zdrowego starzenia kobiet
Ostatnią z 12 osób jest Francesca Duncan, biolog reprodukcyjna z Northwestern University i Buck Institute for Research on Aging. Jej badania pokazują, że jajniki mogą mieć znaczenie dla zdrowia kobiety znacznie wykraczające poza reprodukcję. Duncan zwraca uwagę, że wraz z wiekiem jajniki stają się bardziej objęte stanem zapalnym, włóknieniem i sztywnieją. Podobne procesy włóknienia zachodzą również w innych organach, dlatego badanie jajników może dostarczyć informacji o bardziej uniwersalnych mechanizmach starzenia. W kwietniu 2026 r. Duncan opublikowała badanie dotyczące zmian zachodzących w jajnikach po menopauzie. Jak wynika z przedstawionych przez TIME informacji, narząd ten – wbrew wcześniejszemu przekonaniu, że po menopauzie po prostu przestaje być aktywny – nadal przechodzi zmiany strukturalne i zapalne.
Długowieczność wchodzi do mainstreamu
Jeszcze kilka lat temu longevity było przede wszystkim domeną wyspecjalizowanych laboratoriów, startupów i środowisk zainteresowanych biohackingiem. Dziś temat trafił do światowego mainstreamu – zajmują się nim największe uczelnie, firmy biotechnologiczne, inwestorzy, media i instytucje publiczne. Lista TIME jest jednym z sygnałów, że długowieczność stała się nie tylko obszarem badań naukowych, ale także jednym z najważniejszych globalnych tematów związanych z przyszłością zdrowia, medycyny i społeczeństw.
Piotr Czubowicz
Redaktor Magazynu „Polityka Senioralna”
