30 września weszło w życie rozporządzenie dotyczące Programu Bonu Senioralnego na lata 2026–2028. Dokument określa sposób organizacji i finansowania usług wsparcia dla osób w wieku 65 lat i więcej, a także zasady ich kwalifikowania oraz zadania gmin.
Kto może ubiegać się o bon senioralny?
Z bonu senioralnego będą mogły korzystać osoby, które ukończyły 65 lat, mają niezaspokojone Bon senioralny będzie przysługiwał osobom, które ukończyły 65 lat, mają niezaspokojone potrzeby w zakresie podstawowych czynności życia codziennego i spełniają warunki określone w ustawie. Jednym z nich jest kryterium dochodowe. Średni miesięczny dochód seniora z trzech miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku nie może przekraczać kwoty 3410 zł. Dochód ustala się na zasadach określonych w przepisach o świadczeniach rodzinnych. Kwota kryterium dochodowego będzie podlegała waloryzacji w kolejnych latach.
Przepisy przewidują, że bon może zostać przyznany osobie, która ze względu na wiek lub stan zdrowia nie jest w stanie samodzielnie wykonywać podstawowych czynności życia codziennego w zakresie niezbędnym do samodzielnego funkcjonowania w miejscu zamieszkania i nie ma osoby, która mogłaby zapewnić jej potrzebne wsparcie.
Jakie usługi obejmie bon senioralny?
Bon senioralny będzie realizowany w formie usług wsparcia. Mogą one obejmować pomoc w wykonywaniu podstawowych czynności dnia codziennego, w tym przygotowywaniu posiłków, robieniu zakupów, poruszaniu się czy utrzymywaniu porządku w miejscu zamieszkania. Przewidziano również pomoc w czynnościach higieniczno-pielęgnacyjnych, wsparcie w korzystaniu ze świadczeń zdrowotnych oraz pomoc w utrzymywaniu kontaktów z otoczeniem. W ramach bonu możliwe będzie także prowadzenie działań związanych z aktywizacją intelektualną lub ruchową. Zakres usług będzie ustalany indywidualnie, z uwzględnieniem potrzeb konkretnego seniora. Ich wymiar zostanie określony w umowie zawieranej z gminą.
Maksymalna wartość bonu senioralnego
Maksymalna wartość bonu wynosi 2500 zł miesięcznie. Kwota ta jest powiązana z liczbą godzin usług oraz kosztem jednej godziny ich świadczenia. Rozporządzenie określa maksymalny koszt jednej godziny wynagrodzenia osoby świadczącej usługę na poziomie 48 zł. Bon nie będzie wypłacany seniorowi w formie gotówki. To wartość usług wsparcia, które organizuje i finansuje gmina.
Co musi zrobić gmina?
Gmina będzie odpowiadała za obsługę wniosków, kwalifikowanie seniorów oraz organizację usług. Po złożeniu kompletnego wniosku przeprowadza kwalifikację seniora do zawarcia umowy. Powinna zrobić to niezwłocznie, nie później niż w ciągu 30 dni.
W ramach kwalifikacji gmina ocenia, czy senior spełnia ustawowe warunki przyznania bonu oraz ustala poziom niezaspokojonych podstawowych potrzeb życia codziennego. Jeżeli wymaga tego ustalenie stanu faktycznego sprawy, gmina może przeprowadzić rozmowę z seniorem i osobami z nim zamieszkującymi oraz wizytę w miejscu zamieszkania seniora.
Po zakwalifikowaniu seniora do zawarcia umowy gmina zawiera z nim umowę o realizacji bonu senioralnego. Dokument określa m.in. zakres usług, ich miesięczny wymiar godzinowy i liczbę dni w tygodniu, miejsce świadczenia usług oraz sposób potwierdzania ich wykonania.
Gmina prowadzi i aktualizuje, nie rzadziej niż raz w miesiącu, listę osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy. Jeżeli wysokość przyznanych gminie środków lub dostępny wymiar usług nie pozwala na zawarcie umów ze wszystkimi zakwalifikowanymi seniorami, w pierwszej kolejności umowy zawierane są z osobami o najwyższym poziomie niezaspokojonych podstawowych potrzeb życia codziennego. Jeżeli poziom tych potrzeb jest taki sam, pierwszeństwo ma senior starszy.
Kto będzie świadczył usługi wsparcia seniorów?
Gmina może realizować zadania związane z bonem samodzielnie albo za pośrednictwem swoich jednostek, w tym ośrodka pomocy społecznej lub centrum usług społecznych. Może również zlecić realizację usług innym podmiotom. Rozporządzenie przewiduje możliwość korzystania m.in. z organizacji pozarządowych, przedsiębiorstw społecznych, kół gospodyń wiejskich oraz podmiotów prowadzących działalność gospodarczą w zakresie opieki nad osobami starszymi.
Podmioty świadczące usługi muszą spełniać wymagania dotyczące osób wykonujących poszczególne czynności. Gmina odpowiada za organizację i rozliczenie usług.
Program na lata 2026–2028
Program Bonu Senioralnego został ustanowiony na lata 2026–2028. W 2026 r. obejmuje okres od IV kwartału. Rozporządzenie określa także zasady przekazywania środków gminom. Przepisy weszły w życie 30 września 2026 r.
Piotr Czubowicz
Redaktor Magazynu „Polityka Senioralna”
