W Polsce rośnie skala zjawiska przekazywania nieruchomości w zamian za opiekę i utrzymanie. Najnowsze dane pokazują, że umowy dożywocia osiągnęły w 2025 roku historyczny poziom. To wyraźny sygnał zmian zachodzących zarówno w strukturze demograficznej, jak i w systemie wsparcia dla osób starszych.
Rekordowy rok i długoterminowy trend
Z danych Ministerstwa Sprawiedliwości wynika, że w 2025 roku zawarto 19 876 umów dożywocia. To najwyższy wynik od lat i jednocześnie niemal dwukrotnie więcej niż dekadę wcześniej.
Jak wskazują analizy GetHome.pl, opracowane przez Andrzeja Prajsnara, wzrost liczby takich umów ma charakter systematyczny. Jeszcze w 2013 roku podpisano ich 8 506, a w kolejnych latach liczba ta rosła niemal nieprzerwanie – szczególnie dynamicznie po 2020 roku.
Eksperci GetHome podkreślają, że „w 2025 r. znów padł rekord liczby zawieranych umów dożywocia”, a osoby starsze coraz częściej decydują się na przekazanie nieruchomości w zamian za zapewnienie codziennego wsparcia i opieki.
Zmiana struktury – dominują mieszkania
Choć umowy dożywocia przez lata były kojarzone głównie z gospodarstwami rolnymi, dziś ich struktura wyraźnie się zmienia. W 2025 roku jedynie około 15% nowych umów dotyczyło gruntów rolnych. Zdecydowana większość obejmowała mieszkania oraz inne nieruchomości niemieszkaniowe.
To oznacza, że zjawisko przenosi się do miast i obejmuje coraz szerszą grupę osób starszych, które często nie mają dostępu do wystarczającego wsparcia ze strony bliskich lub instytucji publicznych.
Demografia i niedobory opieki
Wzrost liczby umów dożywocia jest ściśle związany ze starzeniem się społeczeństwa. Polska należy do krajów, w których udział osób starszych systematycznie rośnie, a jednocześnie system opieki długoterminowej pozostaje niewystarczający.
Jak zauważają eksperci GetHome.pl, rosnąca popularność dożywocia to nie tylko efekt zmian demograficznych, ale także konsekwencja ograniczonej dostępności usług opiekuńczych. W praktyce oznacza to, że część osób starszych traktuje przekazanie nieruchomości jako sposób na zapewnienie sobie bezpieczeństwa i codziennego wsparcia.
Między wyborem a koniecznością
Rosnąca liczba umów dożywocia pokazuje, że dla wielu osób starszych jest to realna alternatywa wobec niewydolnego systemu wsparcia. Z jednej strony rozwiązanie to może zapewnić stabilność i opiekę w ostatnich latach życia. Z drugiej – wiąże się z istotnym ryzykiem, ponieważ po podpisaniu aktu notarialnego cofnięcie decyzji jest bardzo trudne.
Skala zjawiska sugeruje, że umowy dożywocia mogą odgrywać coraz większą rolę w organizowaniu opieki nad osobami starszymi w Polsce. Jednocześnie rosnące liczby stawiają pytanie o to, czy jest to świadomy wybór, czy raczej efekt braku dostępnych i powszechnych rozwiązań systemowych.
Piotr Czubowicz
Redaktor Magazynu „Polityka Senioralna”
