Najnowszy raport CBOS Flash nr 54/2025 „Portrety największych elektoratów partyjnych” rzuca nowe światło na demograficzne fundamenty polskiej polityki. Dane zebrane w drugiej połowie 2025 roku potwierdzają, że wiek pozostaje jednym z najsilniejszych czynników różnicujących Polaków przy urnach. Szczególnie wyraźnie widać to w grupach 55–64 lata oraz 65 lat i więcej – to właśnie tutaj rozstrzyga się walka o dominację na prawicy i w centrum.

Senioralne bastiony: Gdzie bije serce dojrzałego elektoratu?

Na polskiej mapie politycznej wyraźnie rysują się dwa ugrupowania, których siła drzemie w doświadczeniu życiowym ich wyborców. Liderem w tej kategorii pozostaje Prawo i Sprawiedliwość. Struktura wiekowa tej partii jest najbardziej „seniorska” na całej scenie politycznej.

  • PiS – partia pokolenia 55+: Aż 40% wyborców PiS stanowią osoby w wieku 65 lat i więcej. Jeśli dodamy do tego grupę przedemerytalną (55–64 lata), okazuje się, że niemal sześciu na dziesięciu sympatyków tej partii (59%) to osoby powyżej 55. roku życia. To elektorat, dla którego kluczowe są kwestie bezpieczeństwa socjalnego i stabilności emerytalnej.
  • Koalicja Obywatelska – siła emerytów z miast: Seniorzy (65+) stanowią aż 35% elektoratu KO, co oznacza nadreprezentację o 9 punktów procentowych względem populacji w tej grupie wiekowej (26% Polaków należy do grupy wiekowej 65+). Grupa 55–64 lata to kolejne 17%. Łącznie wyborcy 55+ stanowią ponad połowę elektoratu KO, co czyni osoby dojrzałe kluczowym zapleczem partii, choć o wyższym statusie materialnym i wykształceniu niż w przypadku PiS.

Lewica: Pokoleniowa wyrwa

Sytuacja Lewicy jest specyficzna. Choć partia ta przyciąga osoby młode, nie odcina się całkowicie od seniorów. Zmaga się jednak z tzw. luką przedemerytalną.

  • Dziura w grupie 55–64: Tylko 6% wyborców Lewicy to osoby w tym wieku, podczas gdy w całym społeczeństwie stanowią one 14%.
  • Stabilni seniorzy: Lepiej wygląda sytuacja w grupie 65+, która stanowi 16% elektoratu.

Młodość i antysystemowość: Konfederacja i Razem

Na przeciwległym biegunie znajdują się ugrupowania, dla których wyborca powyżej 55. roku życia jest niemal nieuchwytny.

  • Konfederacja WiN – pustynia dla seniora: To najbardziej młodzieżowe ugrupowanie. Seniorzy (65+) stanowią tu zaledwie 4% wyborców (różnica aż 22 p.p. względem populacji). Grupa 55–64 lata to tylko 8%. To partia niemal całkowicie oparta na wyborcach młodych, głównie mężczyznach.
  • Konfederacja Korony Polskiej – „dojrzałość, nie senioralność”: Frakcja Grzegorza Brauna różni się od WiN. Tutaj grupa 55–64 lata jest wręcz lekko nadreprezentowana (16% wobec 14% w populacji). Jednak po przekroczeniu progu emerytalnego (65+) poparcie gwałtownie spada do 8%. Jest to więc elektorat dojrzały zawodowo, ale nie seniorski.
  • Partia Razem: Choć raport nie podaje pełnych danych dla wszystkich grup, wskazuje, że trzon stanowią młodsi dorośli (22% w wieku 18–24 lata), a osoby powyżej 45. roku życia to jedynie 8% całości.

Charakterystyka elektoratów: wiek jako czynnik społeczny

Analiza struktury wiekowej elektoratów pokazuje, że preferencje polityczne w Polsce są silnie powiązane z doświadczeniem życiowym wyborców. Prawo i Sprawiedliwość opiera się głównie na elektoracie 55+, zwłaszcza seniorach 65+, co czyni je partią o najstarszym profilu demograficznym. Koalicja Obywatelska również posiada znaczące zaplecze wśród starszych wyborców, choć jej elektorat jest bardziej zróżnicowany wiekowo. Lewica zajmuje pozycję pośrednią – jest wyraźnie młodsza od PiS i KO, ale mniej młodzieżowa niż Konfederacja czy Razem. Najmłodsze elektoraty należą do Razem oraz różnych odłamów Konfederacji.

Źródło: CBOS Flash nr 54/2025